|
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Actueel
Hieronder vindt u een overzicht van actuele zaken & nieuwsberichten van en rond het Centrum voor Patristisch Onderzoek. Lees ook de Diaria, de nieuwsbrieven het CPO. Weblog van Gregorius de Grote 'Term ”hellenisme” te veel een vergaarbak' Reformatie had respect voor Athanasius (15-12-09) Kerkvaders en de Olympische Spelen (01-09-09) Geld voor parttime onderzoek aan VU en Universiteit van Tilburg (05-08-09) Boek Hans van Loon over Cyrillus van Alexandrië verschenen (19-06-09) Informatie: Hans van Loon, The Dyophysite Christology of Cyril of Alexandria (Supplements to Vigiliae Christianae 96), Leiden: Brill, 2009; ISBN-13: 978-90-04-17322-4; ISBN-10: 90-04-17322-6; 632 + xvi pagina's; € 173 / US$ 256. Bart Koet in Verum Bonum, Pulchrum (14-06-09) over het 'diaken'-congres in Rome
Reformatorisch Dagblad, 12-06-09 Twee symposia over werk en actualiteit van Athanasius Congres over 'diakonia' in Rome (26-03-09) Lezing Karla Pollmann (10-02-09) Christen voelt zich niet thuis bij zonde (09-01-09) Dr. E.P. Meijering gasthoogleraar Patristiek aan theologische faculteit VU (03-12-08) Verwacht: De Status van de Kerkvaders (03-12-08) Tobben met grenzen van de rede (23-11-08) "Toptheologen zijn in beginsel de beste tobtheologen. In hun werk ontdek je de tragiek van de theoloog nog het meest. Deze bestaat erin dat zij zich bezighouden met mysteries die je naar bepaalde wetenschappelijke maatstaven niet kunt toetsen: het bestaan van God of de verrijzenis van Christus." Augustinusseminar 'Augustiniana Classica' (25-11-08) Augustinus’ dialoog over het geluk (13-10-08) Cyprianuscongres (15-09-08)
Een kerkvader die meer bestudeerd moet worden (11-09-08) Vroegchristelijke kerkleiders waren niet anti-joods (05-09-08)
14 september: Congres Cyprianus' 1750e sterfdag (26-07-08) Publieksdag CPO groot succes (13-06-08)
Een nieuw leven voor oude sukkels (18-04-08) 13 juni: Opening CPO (03-05-08) Hoe Augustinus opdook in Erfurt (24-04-08) Kerkvaders worden weer relevant (18-04-08) Onbekende Augustinuspreken gevonden in Erfurt (26-03-08) Een hemels voorgevoel (21-02-08) Een bruisend blikje Kerkvaders (19-02-08) Muskens positief over CPO (25-01-08) Website patristiek.eu gelanceerd (23-01-08) Officiële opening op 13 juni 2008 (16-01-87) CPO in de Nederlandse pers (7-12-07) Persbericht: UvT en VU richten Centrum voor Patristisch Onderzoek op (29-11-07) Het interuniversitair Centrum voor Patristische Studies (CPO) is een initiatief van |
De ruim 800 brieven van paus Gregorius de Grote zijn een belangrijke historische bron. Allerlei toen actuele zaken komen aan bod en de lezer krijgt een beeld van hoe Gregorius de Grote als beheerder van kerkelijke goederen, zorger voor armen, hoeder van orthodoxie, diplomaat, spiritueel leidsman en vriend dacht en handelde - en schreef. Soms zakelijk, soms bewogen, soms bitter, ironisch, liefdevol en betrokken.
Arnold Smeets bedacht dat een blog wellicht een aardige manier was om het gedachtengoed van Gregorius de Grote onder de aandacht te brengen. Van iedere brief wordt een treffende, aansprekende, inspirerende alinea geciteerd. Meestal zonder commentaar. Als lokkertje krijgt iedere brief een tweet. 
Voordat het mogelijk is om te zeggen dat het christendom in de eerste eeuwen beïnvloed werd door de Griekse cultuur, moet eerst beter afgebakend worden wat die "hellenisering” dan precies inhoudt. Dat heeft prof. dr. Chr. Markschies, rector van de Humboldt Universiteit in Berlijn, vrijdag in Amsterdam gezegd.De hoogleraar kerkgeschiedenis, ingeleid als "een van de meest vooraanstaande kerkhistorici van dit moment”, gaf in het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen de eerste zogeheten ”Nederlandse jaarlijkse lezing voor patristiek”. Deze werd georganiseerd door het Leids Instituut voor Godsdienstwetenschappen, de faculteit katholieke theologie van de Universiteit van Tilburg en de faculteit godgeleerdheid van de Vrije Universiteit in Amsterdam. 
Gisteren vond in Leiden het tweede symposium van het CPO plaats over Athanasius. Sprekers waren prof. E. Meijering, prof. B. ter Haar Romeny, dr. A. Goudriaan en dr. A. van Wilgenburg. De invloed van Athanasius’ werk stond hierbij centraal. Zijn invloed in het Syrische Christendom, de reformatie en in de latere tijd kreeg uitgebreide aandacht. "De bekende theoloog A. von Harnack ontwikkelde een visie op Athanasius waarbij hij hem typeerde als een hervormer van het Origenistisch Christendom. Zo kreeg de reformatie postuum nog een prefiguratie in de Vroege Kerk. Athanasius was de latere Luther, het Origenistisch Christendom de latere Rooms Katholieke Kerk." M.A. van Willigen doet verslag van het symposium in het Reformatorisch Dagblad (12-12-09) . Een uitgebreidere 
Vandaag verschijnt een nieuw boek over de studie van de kerkvaders. Zij leefden ook in een tijd van globalisering en sociale onzekerheid. "Het verhaal van de kerk is toen het sterkste gebleken.'' Moet Nederland zijn best doen om de Olympische Spelen binnen te halen? Dat is niet alleen nu een vraag met het oog op 2028. In 1925 vond de gereformeerde Anti-Revolutionaire Partij het maar niks dat het Rijk een miljoen gulden wilde investeren in de Spelen in Amsterdam, drie jaar later. In een Kamerdebat hield ARP-woordvoerder ds. H. Visscher de minister het woord van Paulus voor: 'Want de lichamelijke oefening is tot weinig nut.' Minister J.Th. de Visser, ook een predikant maar dan hervormd, van de Christelijk-Historische Unie, beriep zich in zijn reactie op Calvijn. 
In de serie Supplements to Vigiliae Christianae is de herziene versie van het proefschrift van Hans van Loon verschenen onder de titel The Dyophysite Christology of Cyril of Alexandria. Hierin beargumenteert de auteur een nieuwe visie op de christologie van Cyrillus van Alexandrië (ca 378-444). De formule ‘één geïncarneerde natuur van het Woord van God’ is vaak beschreven als een samenvatting van de christologie van deze kerkvader. Maar een systematische studie van zijn christologische geschriften heeft nooit plaatsgevonden. Bovendien bestaat er geen consensus over de betekenis van de sleutel-termen en -uitdrukkingen in deze werken. Dit boek voorziet in deze lacune door een integrale bestudering van de christologische geschriften van de aartsbisschop gedurende de eerste twee jaar van de Nestoriaanse controverse. Van Loon komt tot de conclusie dat de christologie van Cyrillus difysitisch is en dat de term physis in genoemde formule een betekenis heeft die a-typisch is binnen het geheel van zijn theologie. Deze herinterpretatie van Cyrillus’ christologie kan gevolgen hebben voor het verstaan van het concilie van Chalcedon en voor de huidige oecumenische relaties, met name die tussen de Oosters-Orthodoxe Kerk en de Oriëntaals-Orthodoxe Kerken. 
Diaconie is een in kerkelijke kringen gangbare aanduiding geworden van de sociale zorg voor de kerk. In de protestantse kerken heet het ook nog wel diaconaat. Diaconaat is echter ook in veel kerken een ambt. In de Rooms-katholieke kerken is het sinds het Vaticaans Concilie zelfs het enige ambt dat open staat voor gehuwde mannen. Bij omschrijvingen van de opgave van dat herstelde permanente diaconaat valt vaak de term diaconie en nederige dienst. Over die vanzelfsprekende relatie is de laatste jaren echter een discussie ontstaan. Op initiatief van prof. dr. Paul van Geest en van prof. dr. Bart Koet komt er nu van 7-9 mei een groot internationaal congres te Rome. 
Op 6 maart geeft Karla Pollmann (St. Andrew’s University, Schotland) een lezing in het kader van de tweedejaarscursus Oudchristelijk Grieks en Latijn (OCGL). Belangstellenden zijn van harte welkom. De titel van de lezing luidt: "Een ander onder mijn naam", Augustinus tussen zelfpresentatie en receptie. Het eerste deel van de lezing biedt een overzicht over de verschillende posities die Augustinus in zijn geschriften innam, afhankelijk van zijn publiek en de context. Door specifiek te kijken naar de Retractationes wordt vervolgens aangetoond hoe Augustinus pogingen deed om de receptie van zijn werken door latere lezers te sturen. Uiteindelijk slaagde Augustinus niet in zijn opzet: in het tweede deel van de lezing wordt dit aan de hand van twee case studies geïllustreerd. 
Van de Vroege Kerk valt te leren dat de christelijke vreemdelingschap geworteld is in de twee grote geboden: God liefhebben boven alles en de naaste als zichzelf. Dat stelde dr. Aza Goudriaan donderdagmiddag op de predikantencontio van de Gereformeerde Bond. Een samenvatting van zijn betoog. "De levenshouding van de vroegchristelijke kerk heeft in de geschiedenis forse kritiek opgeroepen. De Latijnse geschiedschrijver Tacitus meldt bijvoorbeeld dat christenen na de brand van Rome (64) werden veroordeeld vanwege "haat jegens het mensdom.” Een andere criticus, Celsus, stelt in de tweede eeuw dat christenen "niet van het leven houden”, aangezien zij straffen en executie zomaar over zich heen laten komen."
De Remonstrantse theoloog Eginhard Meijering (geboren 1940) is tot gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam benoemd. Zijn leerstoel De relevantie en doorwerking van de kerkvaders wordt verbonden aan het Centrum voor Patristisch Onderzoek (CPO). De benoeming gaat in per 1 januari 2009 en geldt voor één jaar. Meijering heeft meer dan 40 boeken op zijn naam staan en is nog steeds een zeer vruchtbaar onderzoeker en publicist. Met deze benoeming wil de Faculteit der Godgeleerdheid het belang van de patristiek in Nederland onderstrepen. Hij zal deel uitmaken van het recent opgerichte Amsterdam Centre for the History of Christianity aan de VU. 
Binnenkort verschijnt bij uitgeverij Meinema het boek De Status van de Kerkvaders door Paul van Geest, Eginhard Meijering en Liuwe Westera. Ambrosius van Milaan, Augustinus van Hippo, Cyrillus van Alexandrië, Gregorius van Nyssa, Isidorus van Sevilla, Theodoretus van Cyrus ... patres worden de kerkelijke schrijvers genoemd die in hun tijd gezag genoten als zij spraken over God, de mensheid en het kwaad in de wereld. Patristiek is de wetenschapsdiscipline waarin deze vroegchristelijke auteurs als geloofsgetuigen worden bestudeerd. Hoe dan ook wisten zij zich aangesproken door God. Hun gedachten zo zuiver mogelijk te verstaan en wetenschappelijk te vertalen is de taak van de patristiek. 
Wat vindt Paul van Geest, hoogleraar patristiek aan het Centrum voor Patristisch onderzoek van de Universiteit van Tilburg en de Vrije Universiteit, van de kwaliteit, taak en toekomst van de theologie? 
Tijdens dit seminar wordt vanuit het vakgebied van de klassieke talen nieuw licht geworpen op een van de grootste kerkvaders: Aurelius Augustinus. Waar traditionele benaderingen van Augustinus vaak vooral ingaan op de inhoud van wat hij beweert, zal in de voordrachten tijdens het seminar ook de vorm van enkele van Augustinus’ teksten ontrafeld worden. Hierbij wordt gewerkt vanuit een vernieuwend kader binnen de opleiding Griekse en Latijnse taal en cultuur: de combinatie van moderne taalkundige en letterkundige analyses. Een lezing van Augustinus door een literaire bril en door de twee glazen van de taal- en letterkunde kan verfrissende inzichten opleveren – met name waar het gaat om de waardering van Augustinus’ retorische raffinement. 
Na de jubileumdag in Heiloo, werd afgelopen zondag het 25-jarig bestaan van Katholiek Nieuwsblad gevierd in Tilburg. Eén van de sprekers was Paul van Geest. Een verslag van zijn lezing is gepubliceerd op de site van het KN. "Dr. Paul van Geest vertelde de meer dan vierhonderd aanwezigen in Tilburg dat hij met het thema ‘Geloof brengt geluk’ naar een bevriende psycholoog was gestapt. Die had de uitspraak beaamd, maar geluk was daarbij wel afhankelijk van het godsbeeld. “Als iemand God enkel als een strenge God zet, dan zal zijn geloof niet tot geluk leiden.” Vervolgens had hij het boek van Leo Fijen over geluk geraadpleegd. “Maar Leo is een van de sprekers, dus dat was geen keus voor mij.” 
Op zaterdag 14 september kwamen tientallen 'Cyprianusexperts' uit binnen- en buitenland bij elkaar ter gelegenheid van de 1750e sterfdag van de heilige. Het was het eerste congres dat het nieuw opgerichte Centrum voor Patrisch Onderzoek organiseerde. Hieronder volgen enkele impressies vanuit diverse media:
Zijn adagium ”Buiten de kerk geen enkel behoud” kreeg grote bekendheid. Maar wie Cyprianus was en waar hij verder voor stond, dat zullen niet zo heel veel mensen meer weten. Op een congres aan de Vrije Universiteit in Amsterdam wordt morgen uitvoerig bij deze "inspirerende bisschop en martelaar” stilgestaan. Zondag is het 1750 jaar geleden dat de kerkvader Cyprianus met het zwaard om het leven werd gebracht - op 14 september 258. 
De relaties tussen christelijke en joodse gelovigen waren tot ver in de 11e eeuw nog hecht, in tegenstelling tot wat doorgaans wordt aangenomen. Elizabeth Boddens Hosang concludeert dat op basis van kerkelijke wetsteksten uit de 4e tot de 6e eeuw, aangevuld met archeologische bronnen. Zij verdedigt op 10 september haar proefschrift. 
Protestanten en katholieken gaan eensgezind de ’weerbarstige’ kerkvaders bestuderen. De tijd is rijp want de kerkleraren wilden vooral geloofservaringen doorgeven. In het patristisch instituut dat hiervoor vandaag de deuren opent, zijn ook vrouwen welkom. CPO-directeur prof.dr. Paul van Geest: "
Eind 2007 hebben de decanen van de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg en van de Faculteit der Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit te Amsterdam het interuniversitaire Centrum voor Patristisch Onderzoek opgericht. Zij willen het Centrum nader voorstellen op vrijdag 13 juni 2008 om 14.00
in de Universiteitsbibliotheek, Heidelberglaan 3 te Utrecht. 
CPO- en KRO-medewerkers Arnold Smeets bezocht de universiteitsbibliotheek te Erfurt, waar de nieuw opgedoken preken va nAugustinus bewaard en bestudeerd worden. Smeets praat met experts en direct betrokkenen. Voor de site van het CPO heeft hij een verslag geschreven: "We staan voor de tafel waar het handschrift met de ontdekte preken ligt. Ik vraag Isabella Schiller of ze een alinea Augustinus wil voorlezen." 
'Wetenschappelijk', 'oecumenisch' en 'maatschappelijk relevant' zijn sleutelwoorden voor een nieuw centrum voor studie van de kerkvaders, volgens directeur Paul van Geest. "Klaas Hendrikse had meer Augustinus moeten lezen."' En: "Men voelt: dit centrum gaat iets toevoegen, wat van belang is voor deze tijd.'' Het nieuwe centrum presenteert zich officieel op 13 juni, met Eginhard Meijering, de grijze eminentie van de kenners van de vroege kerk in Nederland, als hoofdspreker. 
Trouw en KatholiekNederland.nl besteedde gisteren (25 maart) uitgebreid aandacht aan een aantal preken van kerkvader Augustinus die in Erfurt opgedoken zijn. Paul van Geest geeft zijn commentaar op deze unieke vondst. Het meest bijzondere lijkt hem in de preek over Marcellinus: "Die heeft ongetwijfeld toegevoegde waarde. Marcellinus was niet alleen martelaar, hij was ook paus en net als Augustinus een bekeerde heiden. Deze preek is, verwacht ik, heel fel van toon.” 
Trouw publiceert op regelmatige basis bijdragen in de serie 'Wat is de belangrijkste gedachte van ... voor onze tijd? In de editie van 21-02-08 beantwoordt Paul van Geest deze vraag over Augustinus. "In ’De Civitate Dei’ (426 n. Chr.) schrijft Augustinus over christelijke waarden, die de ideale staat gestalte geven. Hij reageert daarmee op de beschuldiging van de Romeinen dat het verval van hun ooit zo glorieuze rijk aan de opkomst van het christendom te wijten is." 
Het Katholiek Nieuwsblad (15-02-08) publiceerde in hun laatste nummer een interview met Paul van Geest, directeur van het CPO. Op de vraag wat hem nu zo aantrok in de Kerkvaders antwoordt hij:“De ervaring van onze beperktheid als mens. Het is een feit: dat wat wij kunnen kennen in tijd en ruimte is niet alles wat er is. Wil je gevoelig worden voor de dimensie die de tijd-ruimtelijke overstijgt, dan moet je de Kerkvaders bestuderen."
Op 23 januari jongsleden vierde mgr. Muskens zijn afscheid van interreligieus Nederland. Vertegenwoordigers van diverse godsdiensten en levensbeschouwingen hebben op passende wijze afscheid genomen van Mgr. Tiny Muskens. De voormalig bisschoppelijk referent voor de interreligieuze dialoog sprak tijdens zijn toespraak zijn waardering uit voor het net opgerichte CPO. Hij zei tijdens de receptie dat 300 jaar na Christus Egyptische kerkvaders als Origenes en Clemens van Alexandrië contact hadden met boeddhisten uit Egypte en andere kerkvaders met boeddhisten langs de Eufraat. “Daarom is het van belang dat dezer dagen het centrum voor Patristisch Onderzoek van start gaat, dat die periode van interreligieuze contacten in de eerste eeuwen bestudeert.” Lees meer op 
Op 23-01-08 is de website van het interuniversitair Centrum voor Patristisch Onderzoek (CPO) gelanceerd. Op de website www.patristiek.eu wordt informatie gegeven over het CPO, haar mission, haar onderzoeken en medewerkers. De site zal zo actueel mogelijk worden gehouden. 
In de afgelopen dagen is het Centrum voor Patristisch Onderzoek geregeld in de pers gekomen. In deze post geven wij een actueel overzicht van de nieuwsverziening rond het centrum in kranten en op websites. KatholiekNederland.nl, RKNieuws.net, Trouw, Reformatorisch Dagblad en Brabantsdagblad hebben reeds aandacht besteed. 
De Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg en de Faculteit Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit richten op 1 december 2007 een nieuw interuniversitair onderzoekscentrum op: het Centrum voor Patristisch Onderzoek. De 'Vaders van de Kerk' (de 'Patres') zijn de christelijk-orthodoxe auteurs van de eerste eeuwen van het christendom, die van belang zijn voor de ontwikkeling van de christelijke geloofstraditie. 